Arabuluculuk toplantısına katılmayan tarafın tüm yargılama giderinden sorumlu tutulması iptal edildi
Anayasa Mahkemesi, dava şartı arabuluculukta ilk toplantıya mazeretsiz katılmayan tarafın davada haklı çıksa bile yargılama giderinin tamamından sorumlu tutulmasını ve vekâlet ücretinden yoksun bırakılmasını öngören kuralı iptal etti.
Kira, tüketici ve ticari uyuşmazlıklar gibi birçok alanda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, ilk toplantıya mazeretsiz katılmayan tarafa ağır bir yaptırım öngörüyordu. Anayasa Mahkemesi bu yaptırımın ölçüsüz olduğuna karar verdi. Karar 18 Nisan 2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı.
Özetle
- İncelenen kural, ilk arabuluculuk toplantısına mazeretsiz katılmayan tarafı davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutuyordu.
- Anayasa Mahkemesi kuralı mülkiyet hakkı ve mahkemeye erişim hakkı yönünden ölçüsüz bularak iptal etti.
- İptal hükmü, kararın yayımlanmasından dokuz ay sonra yürürlüğe girecek şekilde belirlendi.
Olay
Çorum Tüketici Mahkemesi, görmekte olduğu bir davada uygulayacağı 6325 sayılı Kanun’un 18/A maddesinin 11. fıkrasının Anayasa’ya aykırı olduğu görüşüyle itiraz yoluna başvurdu. Kural, ilk toplantıya katılmayan tarafın haklılık durumuna bakılmaksızın tüm yargılama giderlerini üstlenmesini ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesini öngörüyordu.
Mahkemenin değerlendirmesi
Mahkeme, kuralın arabuluculuğun işlerliğini sağlama ve yargının iş yükünü azaltma gibi meşru bir amaca hizmet ettiğini kabul etti. Ancak tarafın davadaki haklılığı hiç dikkate alınmadan, herhangi bir istisna ya da üst sınır öngörülmeden tüm giderlerin ona yüklenmesinin orantısız bir külfet oluşturduğunu belirtti.
Bu nedenle kural, Anayasa’nın 13., 35. ve 36. maddelerine aykırı bulunarak oyçokluğuyla iptal edildi.
Kararın önemi ve uygulamaya etkisi
Karar, arabuluculuk toplantısına katılamayan tarafın, davada haklı çıktığı hâlde tüm masrafları ödemek zorunda kalması sonucunu ortadan kaldırmayı amaçlar. Bununla birlikte ilk toplantıya katılmak, hem uyuşmazlığın çözümü hem de olası masraf riskleri bakımından önemini korur.
İptal kararından sonra kanun koyucunun yaptığı düzenlemeler ve iş davalarına ilişkin ayrı kurallar bulunduğundan, somut uyuşmazlıkta güncel mevzuatın ayrıca kontrol edilmesi gerekir.
Kira uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuk için Kira artışı rehberimizi okuyabilirsiniz.
Bir hata ya da eksik mi gördünüz?
Görüş ve düzeltmelerinizi e-posta ile iletebilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihatlar değişebilir; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.