Mirasın hükmen reddinde mahkeme terekenin durumunu kendiliğinden araştırmalıdır
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, mirasçıların terekenin borca batık olduğunu ileri sürdüğü davada mahkemenin ölüm tarihindeki malvarlığını resmî kurumlardan kapsamlı biçimde araştırması gerektiğine karar verdi.
Miras bırakanın ölüm tarihinde ödemeden aczi açıkça belliyse miras, ayrıca bir beyana gerek olmaksızın reddedilmiş sayılır. Uygulamada bu durum çoğu zaman alacaklının mirasçılara açtığı davada savunma olarak ileri sürülür. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu kararında, böyle bir iddia karşısında mahkemenin nasıl bir araştırma yapması gerektiğini açıkladı.
Özetle
- Mirasçılar, terekenin borca batık olduğunu alacaklının açtığı davada savunma (def’i) olarak ileri sürebilir.
- Mahkeme bu iddiayı yalnızca tarafların sunduğu delillerle sınırlı tutmamalı, kendiliğinden araştırma yapmalıdır.
- Ölüm tarihindeki malvarlığı; tapu, banka, vergi dairesi ve SGK gibi kurumlardan bilgi alınarak kapsamlı biçimde belirlenmelidir.
Olay
Bir doğalgaz dağıtım şirketi, aboneye ait sayacın başka bir adreste kullanıldığını ve kaçak gaz tüketildiğini ileri sürerek tazminat davası açtı. Davalı yargılama sırasında öldü. Mirasçıları, terekenin borca batık olduğunu ve mirasın hükmen reddedilmiş sayılması gerektiğini savundu.
İlk derece mahkemesi terekenin borca batık olduğunu kabul ederek davayı reddetti. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi bu kararı araştırma eksikliği nedeniyle bozdu; yerel mahkeme ise önceki kararında direndi. Dosya bu nedenle Hukuk Genel Kurulu’na geldi.
Mahkemenin değerlendirmesi
Hukuk Genel Kurulu, mahkemenin terekenin ölüm tarihinde borca batık olup olmadığını kendiliğinden araştırması gerektiğini belirtti. Mahkemenin taraflarca getirilme ilkesine dayanarak araştırmayı sınırlamasını doğru bulmadı.
Ölüm tarihindeki malvarlığının tapu kayıtları, banka hesapları, vergi ve sosyal güvenlik kayıtları gibi kaynaklardan objektif biçimde tespit edilmesi gerektiğini vurguladı. Yapılan araştırma hüküm kurmaya yeterli olmadığından direnme kararı oybirliğiyle bozuldu.
Kararın önemi ve uygulamaya etkisi
Karar, mirasın hükmen reddi iddialarında mahkemelerin yüzeysel bir incelemeyle yetinemeyeceğini gösterir. Bu, hem mirasçıları haksız borç yükünden hem de alacaklıları dayanaksız ret iddialarından korur.
Mirasçılar açısından pratik sonuç şudur: terekenin borca batık olduğunu iddia ediyorsanız, ölüm tarihindeki mal varlığına ilişkin belgeleri toplamanız ve mahkemeden ilgili kurumlara yazı yazılmasını istemeniz yararlı olur. Ayrıca terekeye el atmamak, ret hakkının korunması bakımından önemlidir.
Mirasın reddi ve süreleri için Mirasın reddi rehberimizi okuyabilirsiniz.
Bir hata ya da eksik mi gördünüz?
Görüş ve düzeltmelerinizi e-posta ile iletebilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihatlar değişebilir; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.